Skýrsla: Grib Engagementet
Höfundur: Kim Boeskov, 2023
INNGANGUR skýrslunnar í íslenskri þýðingu (lauslegri)
Fleiri börn og ungmenni þurfa að hafa aðgengi og löngun til þátttöku í listrænum viðfangsefnum. Það er yfirmarkmið átaks menntamálaráðuneytisins Grib Engagementet, sem hefur stutt sveitarfélög um land allt við þróun inngildandi og eftirsóknarverðs (d. engagerende) framboðs viðfangsefna á sviði lista og menningar fyrir börn og ungmenni.
Með þverfaglegu samstarfi tónlistar- og listaskóla, bókasafna, skóla, frístundastofnana, menningarhúsa, dagvistunar, unglingaskóla, safna, leikhúsa, tónlistarstaða, átaksverkefna á sviði félagsuppeldisfræði (d. socialpedagogic), starfsmenntunarskóla (d. professionshöjskoler) og tónlistarháskóla. Unnin hafa verið tilraunaverkefni í nærsamfélaginu með það að markmiði að þróa nýjar og fjölbreyttari leiðir til aðgengis með það að markmiði að auka aðgengi og gera fleiri börnum og ungmennum kleift að taka virkan þátt í listum.
Kim Boeskov, PhD og aðjúnkt við Rytmisk Musikkonservatorium, hefur haldið utan um verkefnið fyrir menningarmálaráðuneytið og lagt faglegt mat á hvernig til hefur tekist og er um það fjallað í skýrslunni. Skýrslan kynnir reynslu og tillögur til að tryggja að fleiri börn og ungmenni taki virkan þátt í listastarfsemi. Markmið skýrslunnar er að miðla því sem hefur lærst í ferlinu og koma með tillögur sem geta hjálpað við að móta löggjöf og aðgerðir sem styðja við virka þátttöku þeirra á sviði lista.
UM „GRIB ENGAGEMENTET“
Í fjárlögum fyrir árin 2021 og 2022 var tuttugu milljónum danskra króna úthlutað árlega af stjórn sósíaldemókrata og stuðningsflokka þeirra til þróunar á tónlistar- og listaskólakerfinu (d. musik- og kulturskoleområdet) til að tryggja að fleiri börn og ungmenni fái aðgang og áhuga á þátttöku í listastarfsemi. Þessi framlög voru veitt til fjölda tilraunaverkefna sveitarfélaga í gegnum styrktarsjóð verkefnisins: Grib Engagementet. Alls tóku 42 sveitarfélög þátt í þeim 27 tilraunaverkefnum sem unnið var með.
Verkefnin beindust að því að þróa aðferðir til að skapa betra aðgengi að listum fyrir mismunandi markhópa en útfærsla verkefnanna byggði á þeim hugmyndum sem þátttakendur höfðu um það hvað það er sem virkar í tengslum við aukið aðgengi og ýtir undir þátttöku. Gerðar voru tilraunir með nýjar leiðir og nálganir á sviði listkennslu. Þessar tilraunir voru þróaðar í þverfaglegu samstarfi á sveitastjórnarstiginu, af sjálfboðaliðum, einkaaðilum og stofnunum sem hver á sínu sviði hefur lagt sitt af mörkum til að styðja við þátttöku barna og ungmenna í listrænni starfsemi.
Samhliða vinnu við að þróa nýja kennsluhætti á sviði listkennslu í hverju nærsamfélagi fór fram samtal um mat á ferlinu sem leitt var af fræðimönnum og kennurum frá Rytmisk Musikkonservatorium. Það samtals- og vinnuferli var rammi utan um ráðgjöf, miðlun þeirrar þekkingar sem varð til og hvernig árangur var metinn.
Í öllum tilraunaverkefnunum voru unnar staðbundnar matskýrslur og saman mynda þær þann megingrunn heildarmats á Grib Engagementet sem er kynnt í þessari skýrslu.
Til viðbótar við staðbundin matsferli tilraunaverkefnanna hefur verkefnisstjóri framkvæmt sjálfstæða öflun gagna, sem bætir við þá innsýn sem varð til í tilraunaverkefnunum með fjölmörgum greiningum á því stærra samhengi sem hefur áhrif á reglugerðir og regluverk sem snýr að menningarlífi barna og ungmenna.
LYKILSJÓNARHORNIN VIÐ MAT Á „GRIB ENGAGEMENTET“
Grib Engagementet hefur skapað þekkingu á því hvaða þættir hafa áhrif á aðgengi barna og ungmenna að listastarfsemi og hvernig má styrkja þátttöku þeirra í þeirri starfsemi sem þau hafa fengið aðgengi að. Öll tilraunaverkefnin tóku mið af þessum tveimur sjónarhornum þegar nýjar listkennslufræðilegar starfsvenjur voru þróaðar. Á verkefnatímabilinu varð sömuleiðis ljóst að listkennslufræðilegt starf í sveitarfélögum hefur einnig möguleika á að styrkja vellíðan (d. trivsel) barna og ungmenna. Á grundvelli þessa hefur Grib Engagementet leitt til þróunar á heildstæðri hugmynd um listrænan borgararétt (d. kunstnersisk medborgerskab) barna og ungmenna sem samanstendur af þremur víddum: aðgengi, þátttöku og velferð. Listrænn borgararéttur barna og ungmenna er kynntur í þessari skýrslu sem mögulegt framtíðarviðmið fyrir frekari þróun menningarlífs barna og ungmenna.
Listkennslufræðilegar aðferðir tilraunaverkefnanna hafa verið þróaðar í samstarfi milli mismunandi aðila og stofnana í sveitarfélögunum og þverfaglegt samstarf hefur því verið sjálfstætt rannsóknarefni í matinu. Í gegnum tilraunaverkefnin hefur verið kannað hvaða þættir hafa áhrif á að styðja við gott þverfaglegt samstarf; þvert á sérfræðiþekkingu og þvert á stofnanir í tengslum við listræna þátttöku barna og ungmenna. Rammar fyrir menningarstarf með börnum og ungmennum verða þó ekki eingöngu til í samstarfi milli staðbundinna stofnana og sérfræðinga. Mat á Grib Engagementet verkefninu hefur beint sjónum að vistkerfi menningarlífs barna og ungmenna, hvað það er sem hefur þýðingu og áhrif í stóra samhenginu.
Það er til dæmis sú lagasetning og lagaumgjörð sem mótar umgjörð listmenntunar, skipulagið innan sveitarfélaganna við að skapa góða umgjörð fyrir þverfaglegt samstarf auk skipulags innan menntakerfisins sem menntar listkennslufræðikennara og kennara.
Við mat á Grib Engagementet hefur vistkerfi menningarlífs barna og ungmenna verið kortlagt og út frá reynslu verkefnisins hafa verið settar fram tillögur til allra hlutaðeigandi: menntakerfisins, sveitarfélaga og ríkis, en þessi lög vistkerfisins eru sérstaklega mikilvæg þegar kemur að stuðningi við að leggja grundvöll að þróun listræns borgararéttar barna og ungmenna.
NIÐURSTÖÐUR
Eftirfarandi kaflar gefa, í samandregnu formi, þann meginskilning sem má draga úr mati á niðurstöðum Grib Engagementet verkefnisins. Fyrir ítarlegri greiningar og tillögur er vísað í skýrsluna.
AÐGENGI OG ÞÁTTTAKA
Mat á Grib Engagementet hefur veitt ítarlega innsýn í þær aðstæður sem stýra aðgengi barna og ungmenna og áhuga þeirra á þátttöku í listastarfsemi. Í skýrslunni eru þessar upplýsingar kynntar í tengslum við fimm mismunandi markhópa og samhengi: yngri börn, skóla, börn með sérstakar þarfir, frístundastarf og ungt fólk.
Í tengslum við listræna starfsemi með yngri börnum bendir reynslan af tilraunaverkefnunum til mikilvægis þess að staðsetja starfsemina í stofnunum barnanna eða í nærumhverfi þeirra og taka tillit til praktískra atriða þannig að starfsemin verði sem aðgengilegust fyrir börnin og fjölskyldur þeirra. Til að styrkja þátttöku er mikilvægt að starfsemin taki mið af reynsluheimi barnanna og að búa til listrænt umhverfi sem börnin geta lifað sig inn í og verið meðskapendur að. Endurtekning og góð samskipti eru mjög mikilvæg til að styrkja þátttökuna. Stöðugleiki (d.faste) fullorðinna í lífi barna er nauðsynlegur til að skapa öryggi, og það styrkist einnig þegar fullorðnir taka virkan þátt í starfseminni í gegnum leik og gleði.
Reynsla tilraunaverkefnanna af því að gera listastarfsemi skyldubundna á skólastiginu sýnir að þetta er mikilvægur vettvangur til að gera listastarfsemi aðgengilega fyrir öll börn. Það er hins vegar mikilvægt að listgreinakennarar og kennarar almennt einbeiti sér einnig að því að skapa aðgengi fyrir þau börn sem sýna ekki áhuga eða getu til að taka þátt í listrænu starfi, til dæmis með því að finna aðrar leiðir, aðstæður og tækifæri til þátttöku fyrir þau börn sem eiga erfitt með að fylgja settum forsendum. Notkun tækni sem kennslutækis býður upp á mikið tækifæri til að tryggja að öll börn, óháð forsendum, fái aðgang að skapandi og hugmyndaríkri starfsemi. Skýr umgjörð og samskiptamynstur sem skólinn getur stillt upp í kringum listastarfsemi getur stuðlað að öryggi og þar með stutt við áhuga barna. Fyrir þau börn sem ekki una sér vel innan ramma skólastarfsins og samskiptamunsturs þess getur listastarfsemi boðið upp á möguleika til að endursemja (d. genforhandle) stöðu sína og þátttöku í skólasamhenginu. Það er mikilvægt fyrir þátttöku barna að kennarar séu meðvitaðir um þessar félagslegu aðstæður og vinni markvisst að því að styðja við þátttöku barna í listastarfsemi.
Fyrir börn með sérstakar þarfir er nauðsynlegt að listfræðileg starfsemi sé skipulögð og framkvæmd með hliðsjón af þeirri umgjörð sem börnin þekkja og eru örugg í. Umgjörðin utan um starfsemina er mikilvæg til að styðja við þátttökuna og hér er endurtekning í uppbyggingu og innihaldi mikilvægur þáttur. Fyrir börn með sérstakar þarfir er einnig mikilvægt að þau upplifi viðfangsefnin sem merkingarbær frá upphafi og að þau finni stöðugt gegnum ferlið að þau eigi auðvelt með að ná tökum á viðfangsefnum sínum og upplifi að þau ná árangri.
Þegar listastarfsemi er gerð aðgengileg í frítíma – til dæmis í frístundarstofnunum eða í nærsamfélagi barna – er nauðsynlegt að starfsemin sé sýnileg og aðgengileg, svo mögulegir aðrir þátttakendur öðlist áhuga á að taka þátt. Aðgengi að listastarfsemi eykst þegar hægt er að taka þátt í henni á óformlegan hátt og án skuldbindingar. Starfsemi sem ekki krefst skráningar, sem gerir þátttakendum mögulegt að taka þátt í mismiklum mæli, og sem krefst ekki tiltekinnar, fyrirframgefinnar færni (forkröfur), skapar aðgengi fyrir fleiri. Tengslamyndun hefur mikla þýðingu í tengslum við aðgengi. Það er mikilvægt að framkoma og viðmót kennara sé traustvekjandi og laði einstaklinga að svo þau vilji verja tíma sínum með þeim. Fyrir mörg börn er listastarfsemi fyrst og fremst félagslegir viðburðir og því styrkir það þátttöku þegar starfsemin gefur tækifæri til að vera með vinum sínum eða mynda ný tengsl við jafnaldrana.
Varðandi ungmenni sýnir reynsla tilraunaverkefnanna að mikilvægt fyrir aðgengi er að þátttakendur geti samsamað sig þeirri listrænu tjáningu sem unnið er með og þeim kröfum (d. ambitionsnvå) sem gerðar eru til þeirra. Listgreinakennararnir eru einnig mikilvægar fyrirmyndir barnanna. Aðgengi styrkist þegar þeir búa yfir persónuleika og listfræðilegri hæfni sem vekur áhuga ungmenna á að taka þátt og vera í samskiptum við kennarann.
Einnig er möguleikinn á að samsama sig við samfélagið og umhverfið í kringum starfsemina mikilvægur. Fyrir ungmenni eru listrænar athafnir félagslegur vettvangur og því er mikilvægt að þau vilji tilheyra og vera hluti af samfélaginu. Reynsla sýnir einnig að þátttaka ungmenna í listrænni starfsemi styrkist þegar starfsemin byggist á hugmyndum þeirra, óskum og þörfum.
Skipulag listrænnar starfsemi er mikilvægt og ætti að leitast við að ná fram ákjósanlegu jafnvægi á milli skipulags og sveigjanleika; skipulagið þarf að vera afmarkað og vel skilgreint, það virkjar þátttöku. En á sama tíma ætti starfsemin að einkennast af sveigjanleika sem skapar rými svo þátttakendur finni að þeir geti haft áhrif á og öðlast eignarhald á viðfangsefnunum.
Á heildina bendir reynslan úr Grib Engagementet til að aðgengi og þátttaka styrkist þegar listgreinakennarar og menningarstofnanir leitast við að ná dýpri skilningi á því samhengi sem börn og ungmenni lifa í, þá menningarlegu tjáningu sem börnin hafa nú þegar tengingu við, og því samfélagi sem þau tilheyra. Þessar tengslavíddir í listrænu starfi voru í brennidepli þvert á markhópana og því mikilvægt að beina sjónum sérstaklega að þeim. Sömuleiðis hafa tengslin við listgreinakennarana, stöðugleiki þeirra í starfi og annarra þátttakenda grundvallarþýðingu fyrir áhuga barna og ungmenna til að taka þátt í listrænni starfsemi. Því ætti alltaf að vera vakandi fyrir félagslegum og tengslalegum víddum starfseminnar.
Að lokum sýnir Grib Engagementet að það er gagnlegt að skipuleggja og framkvæma listfræðilega starfsemi með hugann við þá stærri heild sem börn og ungmenni eru hluti af og þeim möguleikum sem þau hafa til að yfirfæra og þróa áfram það sem fer fram frá einu samhengi til annars. Þetta felur í sér skýra áherslu á yfirfærslugildi og hvernig viðfangsefni, tengsl við listgreinakennarana, félagsleg samskipti og fyrirmyndir eru mikilvægir þættir til að auðvelda umbreytingar frá einu samhengi yfir í annað.
SAMVINNA ÞVERT Á STOFNANIR
Sameiginlegt fyrir öll tilraunaverkefnin í Grib Engagementet er að þau byggjast á samstarfi þvert á stofnanir og aðila sem starfa með börnum og ungmennum. Þverfaglega samstarfið hefur sýnt sig hafa mikla möguleika til að styrkja aðgengi og þátttöku barna og ungmenna. Sömuleiðis kemur í ljós að samstarf starfsfólks verkefnanna við annað fagfólk styrkti og þróaði færni þess á sviðinu. Reynslan frá tilraunaverkefnunum bendir til að gott samstarf megi skilja sem uppbyggingu á sameiginlegri framkvæmd sem einkennist af jafnvægi og gagnkvæmu samstarfi á milli stofnana og starfsmanna með mismunandi fagbakgrunn þar sem öllum er gert jafnt undir höfði. Gott samstarf byggir á sameiginlegri sýn um mikilvægi aðgengis og þátttöku barna og ungmenna að listrænu starfi sem allir hlutaðeigandi upplifa sem merkingarbært.
Samstarfið þarf að vera stutt með vel útfærðu skipulagi, sem tryggir að allir aðilar hafi möguleika til þátttöku á jafnréttisgrundvelli. Einnig hefur reynst mikilvægt að áhersla sé lögð á að stjórnun samstarfsins sé á þverfaglegum grundvelli. Góðir stjórnendur setja skýrar umgjörðir fyrir samstarf og eru virkir og nálægir fyrir starfsfólk. Sameiginleg framkvæmd þarf að gefa kost á þróun góðra samstarfssamskipta á milli fagfólks, þar sem mismunandi fagleg sjálfsmynd og nálganir eru viðurkenndar og metnar að verðleikum.
Í gegnum samstarfsferlana í tilraunaverkefnunum hefur líka orðið ljóst að það er mikilvægt að starfsfólk þori að ögra eigin faglegri sjálfsímynd í þverfaglegu samstarfinu og leggja til þekkingu sína, færni og hæfileika inn í þróun þverfaglegs samstarfs. Þegar listgreinakennarar og menningarstofnanir stofna til samstarfsverkefna með öðrum uppeldisstofnunum er það afar mikilvægt að upplifun allra sé að samstarfið hafi gildi, sé verðmætt, fyrir alla samstarfsaðila.
Að auki bendir reynsla tilraunaverkefnanna til að þróun á hæfni ætti að vera talið mikilvægt atriði í samstarfsverkefnum sem byggja á þverfaglegum grundvelli.
TÓNLISTAR- OG LISTASKÓLINN
Sveitarfélagsreknu tónlistar- og listaskólarnir eru afar mikilvægar stofnanir þegar kemur að því að stuðla að aðgengi og þátttöku barna og ungmenna í listrænu starfi, og í langflestum tilraunaverkefna Grib Engagementet hafa tónlistar- og listaskólar gengt forystuhlutverki við framkvæmdina. Mat á Grib Engagementet hefur því lagt sérstaka áherslu á að greina þróunarmöguleika tónlistar- og listaskóla. Á grundvelli mats á tilraunaverkefnunum, viðtalsrannsóknar við fulltrúa skólastjórnenda frá völdum tónlistar- og listaskólum ásamt nýlegri norrænni rannsókn um tónlistar- og listaskóla (KIL), er lögð fram tillaga í skýrslunni um nýjan grundvöll fyrir starfsemi tónlistar- og listaskóla í Danmörku. Lagt er til að starfsgrundvöllur tónlistar- og listaskóla verði endurhugsaður til að stuðla að því að þeir verði betur í stakk búnir til að veita fleiri börnum og ungmennum aðgengi að og þátttöku í listrænu starfi.
Tillagan felur í sér að saminn verði nýr lagagrunnur fyrir tónlistar- og listaskóla. Mælt er með því að samþykkt verði sértæk, sjálfstæð menningarskólalög sem, með hliðsjón af hugtakinu um listræna borgaravitund barna og ungmenna, tiltaki markmið stofnunarinnar sem væru: a) að vinna að því að tryggja menningarleg réttinda allra barna og ungmenna með því að skapa jafnt aðgengi að listrænni starfsemi, b) að veita börnum og ungmennum tækifæri til að tileinka sér þekkingu og færni innan ýmissa mismunandi listgreina, c) að skapa forsendur fyrir börn og ungmenni svo þau megi verða virkir þátttakendur í og meðskapendur að sameiginlegu menningarlífi, d) að þróa skilnings- og innlifunarhæfni einstaklinga og stuðla að velferð og fjölþættum þroska barna og ungmenna. Þessi verkefnalýsing er talin vera meira viðeigandi fyrir þau viðfangsefni sem tónlistar- og listaskólar leysa nú þegar af hendi auk þess að rúma á sama tíma möguleika til frekari þróunarmöguleika – bæði hvað það varðar hvernig stofnanirnar taka þátt í staðbundnu starfi með börnum og ungmennum og hvað varðar það verkefni tónlistar- og listaskólanna að styðja við og þróa menningarlíf samfélagsins.
Í framtíðarskipulagi listkennslufræðasviðs sveitarfélaga er mælt með því að tónlistar- og listaskólar sveitarfélaganna gegni lykilhlutverki sem staðbundin úrræði á sviði listfræðslu sem hafi m.a. það hlutverk að styðja við fjölbreytt menningartengd verkefni í nærsamfélaginu. Með þróun fjölbreytts listkennslufræðilegs umhverfis sem einkennist af mörgum leiðum í tengslum við þátttöku og viðveru, þar sem tekið er mið af þeim aðstæðum sem börn og ungmenni eru nú þegar til staðar í, geta tónlistar- og listaskólarnir skapað viðeigandi tækifæri til þátttöku fyrir öll börn og ungmenni. Því er mælt með að tónlistar- og listaskólarnir skipuleggi starfsemi sína á sveigjanlegan hátt sem gerir það mögulegt að taka þátt í samstarfi með mismunandi aðilum og stofnunum og þróa aðgengilega og merkingarbæra listfræðslu í samstarfi þvert á greinar.
Byggt á reynslunni úr Grib Engagementet er einnig mælt með að listkennslufræðilegt umhverfi í tónlistar- og listaskólum sé samskiptamiðað og veiti börnum og ungmennum tækifæri til að vera saman og læra hvert af öðru. Jafnframt ætti umhverfið að veita þátttakendum aðgang að fjölbreyttu námsúrvali og leiðum, sem meðal annars getur verið tryggt með auknu samstarfi við menningarstofnanir og listfræðilegar menntastofnanir ríkis og sveitarfélaga.
SVEITARFÉLÖGIN
Grib Engagementet hefur gert það ljóst að stjórnendur og ákvörðunarvald sveitarfélaga eru afar mikilvægir aðilar þegar kemur að því að skapa umgjörð fyrir listræna þátttöku barna og ungmenna. Með staðbundinni menningarstefnu og stefnumótun setja sveitarfélögin ramma fyrir starfsemi staðbundinna aðila og stofnana sem vinna með börnum og ungmennum. Við mat á Grib Engagementet var sérstök áhersla lögð á að greina þróunarmöguleika á sveitarfélagastiginu. Byggt á viðtalsrannsókn sem innihélt viðtöl við fulltrúa frá fimm sveitarfélögum sem tóku þátt í Grib Engagementet eru settar fram tillögur til sveitarfélaga.
Ein af megintillögum til sveitarfélaga er að þróa samræmda staðbundna stefnu varðandi börn, ungmenni, menningu og frístundastarf. Langtíma pólitísk stefnumótunarmarkmið eru nauðsynleg verkfæri til að skapa jákvæða þróun á umgjörð listrænnar borgaravitundar barna og ungmenna. Það veitir lögmæti og leggur línuna fyrir stefnu í öllu sveitarfélagakerfinu þannig að aðilar geta sameinast um að vinna saman þvert á svið að þessu verkefni. Jafnframt er mikilvægt að stjórnsýslan í sveitarfélögum leiði þróunina á sviði barna og ungmenna og taki ábyrgð á að skapa samhengi, greina tækifæri og áskoranir og skapa góða umgjörð fyrir starfsemi einstakra aðila og samstarf þvert á stofnanir. Stjórnsýslan getur einnig stuðlað að því að brjóta niður múra og skapa skipulag sem gengur þvert á stjórnsýslusviðið. Það getur til dæmis verið gert með því að ráða starfsmenn með ábyrgð á samstarfi þvert á svið, sem hafa það hlutverk að samræma og skipuleggja samstarfið milli mismunandi aðila sem vinna með börnum og ungmennum og tryggja að samstarfið sé jafnrétthátt og merkingarbært fyrir alla þátttakendur.
Það hefur einnig reynst mikilvægt að sveitarfélögin taki virka afstöðu til fjármögnunar á sviði listkennslu og finni góðar leiðir til samfjármögnunar á listrænni starfsemi þvert á stofnanir, sem gerir listræna starfsemi aðgengilega fyrir öll börn og ungmenni, óháð félagslegum bakgrunni. Einnig er mikilvægt að sveitarfélögin taki afstöðu til skipulags listkennslu sviðsins og hvort það sé viturlegt að sameina aðila í eina einingu til að tryggja nægilegan sveigjanleika og möguleika til að byggja listræna hæfni og þekkingu í tengslum við samstarf þvert á svið. Það er mælt með því að tónlistar- og listaskólar sveitarfélaganna gegni lykilhlutverki sem listkennslufræðilegar miðstöðvar og beri ábyrgð á samræmingu samstarfs þvert á hinu listkennslufræðilega sviði og stuðli að því að koma list og menningu inn á önnur velferðarsvið.
Að auki ættu sveitarfélög að íhuga á hvaða hátt stærri ríkis- og svæðisbundnar menningarstofnanir geta stutt við stefnumótunarvinnu með þróun á staðbundnu menningarstarfi með börnum og ungmennum. Einnig geta menntunar- og rannsóknarstofnanir verið viðeigandi samstarfsfélagar stefnumótunar fyrir sveitarfélögin í þróun hins listkennslufræðilega sviðs.
RÍKIÐ
Á ríkisstiginu eru það innlendir ákvarðanaðilar í ráðuneytum og Þjóðþinginu sem bera ábyrgð á að skapa almenna ramma fyrir menningarlíf barna og ungmenna. Reynslan frá Grib Engagementet bendir á röð aðferða sem hægt er að taka á ríkisstiginu sem munu stuðla að því að þróa inngildandi og áhugavekjandi menningarlíf fyrir öll börn og ungmenni. Innan ramma Grib Engagementet hafa einnig verið þróaðar tillögur til ríkis- og svæðisbundinna menningarstofnana og Statens Kunstfond.
Á grundvelli gagna Grib Engagementet verkefnisins er mælt með að unnin verði samræmd menningarstefna á landsvísu fyrir börn og ungmenni, með sérstakri áherslu á þróun og stuðning við listræna borgaravitund barna og ungmenna. Samræmd þjóðarstefna ætti að setja fram framtíðarsýn fyrir langtímastarf í þróun menningarlífs barna og ungmenna með því að tiltaka helstu meginreglurnar fyrir starfið, og grunngildi sem menningarstofnanir, sveitarfélög og menntastofnanir geta miðað við þegar þau þróa framtíðar listkennslufræðilega ramma. Að auki er mælt með því að einnig á ríkisstiginu sé lögð áhersla á þau jákvæðu samlegðaráhrif sem kunna að koma fram í samstarfi þvert á svið. Grib Engagementet hefur sýnt að listfræðingar og menningarstofnanir geta stuðlað að því að skapa góða umgjörð fyrir öll börn og ungmenni til að vaxa, læra og þroskast. Því ætti að leitast við að virkja alla menningarþátttakendur í ákvarðanatöku og nýsköpunarverkefni sem eru unnin hvort heldur sem er á sviðum ráðuneyta eða í öðrum geirum, til dæmis í tengslum við eflingu velferðar og andlegrar heilsu barna og ungmenna.
Grib Engagementet verkefnið hefur sýnt fram á að samhengi og tengsl milli þátttakenda og sviða í vistkerfi menningarlífs barna og ungmenna geti verið efld til muna. Aukið samræmi þvert á vistkerfið mun styðja við að þróa samræmdara og meira inngildandi listkennslufræðilegs umhverfis sem getur hvatt fleiri börn og ungmenni til þátttöku. Því er mælt með að settur verði á laggirnar vinnuhópur með fulltrúum frá menningarmálaráðuneytinu, barna- og menntamálaráðuneytinu, félagsmálaráðuneytinu, heilbrigðisráðuneytinu og mennta- og vísindaráðuneytinu, sem hefur það verkefni að: a) fá yfirsýn yfir möguleika og áskoranir tengdar samstarfi þvert á svið og þátttakendur í vistkerfinu, b) breiða út þekkingu á góðum dæmum frá staðbundnum aðstæðum sem geta veitt innblástur til þróunar, c) vera miðlægur aðili fyrir samtal þvert á svið og þátttakendur og d) leggja fram tillögur um pólitískar aðgerðir, styrkjasjóði og rannsóknir á sviðinu sem geta stutt við jákvæða þróun alls vistkerfisins í tengslum við menningarlíf barna og ungmenna. Til lengri tíma geta slíkur vinnuhópur breiðst út og orðið að víðara neti sem inniheldur þátttakendur og stofnanir frá öllum sviðum barnamenningar til að vinna saman að þróun og stuðningi við listræna borgaravitund barna og ungmenna.
Eins og lýst er í kaflanum um tónlistar- og listaskóla er mælt með að farið verði í að móta löggjöf fyrir skólana sem getur myndað nýjan lagagrunn fyrir starfsemi þeirra í Danmörku. Menningarskólalög myndu styrkja möguleika tónlistar- og listaskólanna til að verða staðbundnir drifkraftar á sviði listfræðslu sem vinnur fyrir öll börn og ungmenni svo þau fái tækifæri til listræns þroska. Að auki er mælt með að hafið verði samtal á sviði menningarmála við ríkis- og svæðismenningarstofnanir um endurskoðun löggjafar á þeim sviðum sem krefja menningarstofnanir til að vinna með sveitarfélögum og öðrum viðeigandi aðilum í að þróa og styðja við listræna borgaravitund barna og ungmenna.
MENNTUNAR- OG RANNSÓKNARGEIRINN
Menntastofnanir á sviði listkennslufræða gegna stóru hlutverki og hafa mikla þýðingu í tengslum við að stuðning og þróun listrænnar þátttöku barna og ungmenna. Þær mennta kennarana og koma einnig að starfsþróun. Reynslan frá Grib Engagementet hefur því einnig gefið tilefni til fjölda tillagna fyrir menntunar- og rannsóknargeirann.
Miðlæg er tillagan að gera listkennslufræði að fagsviði í öllum listmenntastofnunum, þannig að allir nemendur í listnámi þrói hæfni til að setja listræna þekkingu sína í samhengi við þróun, nám og þroska annarra einstaklinga. Þar að auki er mælt með að stofnaður verði vinnuhópur með fulltrúum frá menningarmálaráðuneytinu og mennta- og vísindamálaráðuneytinu, sem hefur það hlutverk að rannsaka, í samræmi við samtöl við viðkomandi stofnanir og hagsmunaaðila, hvernig listmenntastofnanir, fagmenntaskólar og háskólar geta komið að samvinnu þvert á svið sem styrkir listkennslufræðasviðið.
Reynslan frá Grib Engagementet bendir einnig á nauðsyn þess að styrkja listnámsfög í fagmenntastofnunum með því að bæta við fleiri klukkustundum og leiðum á sviði kennara- og leikskólakennaranáms. Samhliða er mælt með að byggja upp samstarf þvert á listmenntastofnanir og fagmenntastofnanir, á jafnréttisgrundvelli, með það að markmiði að styrkja samþættingu listrænnar og kennslufræðilegrar hæfni.
Einnig er mælt með að listmenntastofnanir skoði möguleika á langtímasamstarfi með einu eða fleiri sveitarfélögum með það að markmiði að stuðla að þróun staðbundinna listkennslufræðilegra umgjarða og styrkja tengsl listmenntastofnana við starfsvettvanginn en slík tengsl geta verið ávinningur fyrir menntunar- og rannsóknarstarfsemi stofnananna. Að lokum er mælt með að styrkja rannsóknir á sviði listkennslufræða, til dæmis með stofnun þverfaglegrar rannsóknarmiðstöðvar fyrir listkennslufræðslu innan listmenntastofnana. Listkennslufræðirannsóknir geta lagt mikið af mörkum við að stuðla að nýjum skilningi á því hvað felst í lýðræðislegri listkennslufræðslu, þýðingu listar í sérkennslu og listkennslufræðslu sem tæki til að auka velferð barna og ungmenna.
HÉR má finna hlekk á skýrsluna í heild sinni á frumtexta.